Peiling VNO-NCW: Ondernemers zien ondernemingsklimaat niet verbeteren
Ondernemers in Nederland zijn vrijwel onverminderd negatief over het ondernemingsklimaat. Meer dan de helft beoordeelt dit als slecht tot zeer slecht. Over het lokale ondernemingsklimaat zijn ondernemers iets minder kritisch, al geeft ook daar een derde een negatief oordeel. Dat blijkt uit de nieuwste Nationale Peiling Ondernemingsklimaat van VNO-NCW en MKB-Nederland, uitgevoerd door KiesKompas.
Een ruime meerderheid van de ondernemers (76%) vindt dat het ondernemingsklimaat de afgelopen vijf jaar is verslechterd. Slechts een kleine minderheid is positief. ‘Deze scores gelden als het vertrekpunt voor het nieuwe kabinet, dat verbetering van het ondernemingsklimaat in elk geval hoog op de agenda heeft staan’, aldus de ondernemersorganisaties.
Minder investeren, vaker vertrekplannen
Zij waarschuwen voor het risico dat de negatieve sentimenten onder ondernemers structureel worden en gaan doorwerken in economische beslissingen. Bijna een derde van de ondernemers zegt niet meer in Nederland te zullen investeren, een duidelijke stijging ten opzichte van 2023 toen dit 18% was. Ook overweegt bijna één op de vijf bedrijven om activiteiten (deels) naar het buitenland te verplaatsen. Hoewel nog steeds een meerderheid toekomst ziet in Nederland, is dat aandeel gedaald van 68 procent in 2023 naar 57 procent nu. Daarnaast overweegt één op de zes bedrijven te stoppen, waar dat drie jaar geleden nog één op de tien was.
Ondernemers geven massaal aan dat politieke besluiten invloed hebben op hun bedrijfsvoering. Tegelijkertijd vindt slechts een kleine minderheid dat de politiek voldoende oog heeft voor hun belangen.
Regeldruk
Wanneer gevraagd wordt naar de belangrijkste onderwerpen en problemen wordt regeldruk het vaakst genoemd. Daarnaast spelen hoge loonkosten, belastingen, een krappe arbeidsmarkt en het gebrek aan stabiel en voorspelbaar beleid een belangrijke rol. Alleen op het gebied van infrastructuur, bereikbaarheid en innovatiekansen zijn ondernemers minder negatief. Lokaal worden met name gemeentelijke belastingen, regeldruk en vergunningverlening als knelpunten gezien.
Positiever over eigen bedrijf dan over economie
Opvallend is dat ondernemers positiever zijn over hun eigen bedrijf dan over de Nederlandse economie. Iets meer dan de helft noemt de huidige situatie van het eigen bedrijf goed, 10% zelfs zeer goed. Over de economie als geheel zijn de meningen verdeeld. Na een verslechtering vanaf eind 2024 beoordelen ondernemers de huidige Nederlandse economie in 2026 weer iets positiever. Ongeveer één op de drie ondernemers noemt de huidige Nederlandse economie (zeer) goed, terwijl één op de vier het (zeer) slecht noemt.
Onzekerheid
Ondanks dat iets meer ondernemers de huidige economie positief beoordelen, blijven de verwachtingen voor de toekomst terughoudend, zo blijkt uit het rapport. Ruim vier van de tien ondernemers zijn (zeer) somber over de economische vooruitzichten, terwijl ongeveer twee van de tien (zeer) optimistisch zijn. Het sentiment is daarmee iets minder negatief dan in 2025, maar van een duidelijke omslag is volgens de onderzoekers nog geen sprake. Voor het komende jaar leiden internationale politieke spanningen en wat die kunnen betekenen voor bedrijven tot onzekerheid. 60% van de ondernemers maakt zich daar zorgen over.
Over het onderzoek
De Nationale Peiling Ondernemingsklimaat van VNO-NCW en MKB-Nederland werd begin dit jaar voor de vierde keer gehouden, onder een representatieve groep van bijna 3650 ondernemers. De initiatiefnemers geven aan dat de enquête is gehouden vóór het aantreden van het kabinet Jetten en de presentatie van het coalitieakkoord en vóór het uitbreken van de oorlog in en met Iran en de stijging van de energieprijzen.
Het volledige rapport is te downloaden op de website van VNO-NCW.
Blijf op de hoogte: ontvang wekelijks de PRINTmatters nieuwsbrief in je inbox
